Аплаузите за Едвард Сноуден сè уште може да се слушаат од време на време во САД. На пример, тоа беше во јуни 2022 година, на конференција на која се дискутираше за криптовалутите, организирана од веб-страницата „CoinDesk“. Сноуден се приклучи таму преку видео врска од Москва.
На прашањето што всушност направил, Сноуден рече:
„Пред 2013 година, имаше експерти и научници кои сфатија дека е возможно масовно следење, дека тоа веројатно ќе се случи. Но, тоа беа само претпоставки во тоа време. И во 2013 година стана јасно дека светот се промени и дека тоа е реалност“.
Херој или предавник?
Ако погледнеме наназад денес, десет години подоцна, прашањето е дали Сноуден е херој или предавник? И двата термини се претерани, вели Ерик Дал, и самиот поранешен разузнавач и сега професор на американската поморска академија во Монтереј, Калифорнија:
„Тој сигурно не го направи тоа за да работи со непријателите на САД, така да кажам. Денеска тешко дека има корист од тоа што стана руски државјанин“, вели Дал. „Од друга страна, тој навистина го прекршил законот, извршил кривично дело предавство“.
Според Дал, Сноуден може да стане еден вид херој само ако се врати во САД и се соочи со последиците од неговите постапки таму: „Тогаш тој би бил вистински херој за мене“.
Што е тоа што ги интересира тајните служби?
Германскиот политиколог Томас Рид, кој предава на познатиот универзитет Џон Хопкинс, ги анализирал и каталогизирал сите 2.700 досиеја на Сноуден. Станува збор за 4.500 страници документи. Од гледна точка на Рид, контраразузнавачките способности на САД се многу импресивни.
НСА разви „софистицирани методи“ за откривање на непријателска активност на мрежите во кои продира. И првото нешто што сака да знае кога ќе навлезе во компјутерска мрежа е кој провалил во таа мрежа покрај неа. И ако открие некого, таа се прашува дали и тој натрапник прислушува – така што таа „не само што ќе научи нешто за својата цел, туку и за тоа што толку многу го интересира другиот натрапник“.
Рид смета дека таканаречената „Пет очи“, мрежа на тајни служби на САД, Канада, Австралија, Нов Зеланд и Велика Британија, е единствена на светско ниво: „Таа разузнавачка заедница од пет земји е исклучително креативна. . Мислам дека е исклучително тешко за другите служби – Германија, но и спротивставените служби како што се кинеските – да бидат агилни и иновативни како „Пет очи“.
Што функционира, а што не функционира меѓу партнерите?
Сноуден откри и дека НСА го прислушувала мобилниот телефон на канцеларката Ангела Меркел. Колку се доверливи САД како партнер од германска перспектива?
Факт е дека сојузниците повремено се шпионираат едни со други, вели експертот за разузнавање Рид. Од друга страна, мора да се земе предвид дека разузнавачките служби меѓусебно го споделуваат своето знаење и укажуваат на процеси кои вредат натамошно истражување. Германската влада всушност дознала за хакирањето на Бундестагот во 2015 година од Британците.
На крајот на краиштата, секој што користи Интернет или услуги за апликации како ВашАп (WhatsApp) или Сигнал (Signal) има корист од знаењето стекнато од информациите на Сноуден – на пример, бидејќи се развиени нови технологии за шифрирање, Рид вели: „Дури и ако мислите дека Сноуден е предавник или ако мислите она што го направи беше погрешно, мора да се признае дека безбедноста на интернетот генерално се подобри поради неговите откритија“.
Некое ново „протекување“ на информации е само прашање на време
Она што 21-годишниот американски војник Џек Тешеира неодамна го објави на гејмерската платформа е многу различно од Сноуден, нагласи Рид. Во овој последен случај, не се работи за технички досиеја, туку за текстови, разузнавачки извештаи, на пример детали за руската војна против Украина – Тешеира очигледно го објавил на интернет за да се пофали со своите пријатели на иста возраст.
Меѓутоа, случајот со Тешеира покажува и дека сигурно ќе дојде до некое следно „протекување“ на податоци. Рид пресметал дека имало пет „мега протекување“ во САД во изминатите 13 години – во просек на секои 2,6 години. За американските разузнавачи е „прилично срамно“ што вакво нешто се случува постојано. Заклучокот на Рид е: „Сметам дека тоа не беше последното мега протекување, се разбира“.
Извор/Фото: МИА
