Далечните делови на Сончевиот систем сè уште се во голема мера непознати за човештвото.
плутон
Овој регион претставува еден вид преодна зона – област што е премногу ладна и темна и за нашите опсерватории што ги гледаат поблиските делови на Сончевиот систем и за моќните вселенски телескопи што гледаат милијарди светлосни години во вселената, пишува Science Alert.
Со години, научниците ја реконструираа сликата за просторот зад Плутон врз основа на индиректни индиции – индивидуални откритија и индиректни докази до кои дошле со проучување на движењата на објектите што успеале да ги откријат.
Сега опсерваторијата Вера Ц. Рубин е на работ целосно да го промени нашето разбирање за оваа област.
Истражувачите штотуку објавија спектакуларно ново откритие – првиот кандидат за џуџеста планета забележан од овој телескоп. Станува збор за голем објект во Кајперовиот појас, чиј дијаметар е помеѓу 600 и 1.500 километри.
Најинтересно е што објектот, именуван 2026 ED138, можеби цело време бил пред нашите очи. Целата негова орбита е во опсегот на растојанието на Плутон од Сонцето, но ние само што го откривме.
Исто така, може да биде еден од најголемите објекти откриени досега во транснептунскиот простор, потенцијално приближувајќи се до џуџестите планети Макемаке и Хаумеа по големина.
„Мојата прва реакција беше возбудено неверување“, вели астрофизичарот Метју Холман од Центарот за астрофизика Харвард-Смитсонијан, кој го направи откритието.
„Објекти како овој се многу ретки, па веднаш почнав да проверувам дали јас или програмата сме направиле грешка.“
Сè што научивме досега за Сончевиот систем зад Нептун, кој е оддалечен околу 30 астрономски единици од Сонцето, укажува дека има многу повеќе објекти отколку што се гледа на прв поглед.
Во транснептунскиот простор се наоѓа Кајперовиот појас – огромен регион исполнет со ледени објекти што се протега до околу 55 астрономски единици од Сонцето. Многу подалеку лежи хипотетичкиот Ортов облак, кој би можел да се прошири со десетици илјади астрономски единици во вселената.
Откривме илјадници транснептунски објекти, од џуџести планети до мали ледени тела, додека кометите што се движат во внатрешниот Сончев Систем овозможуваат глетка на материја од уште подалечни региони.
Сепак, директното набљудување на овие објекти е исклучително тешко.
На толку голема оддалеченост од Сонцето, тие добиваат многу малку сончева светлина за рефлектирање, поради што се исклучително слабо видливи во оптичкиот дел од спектарот. Покрај тоа, тие се многу ладни и емитуваат само слабо термичко зрачење во далечниот инфрацрвен регион.
Освен тоа, тие не се стационарни. Додека орбитираат околу Сонцето, нивната позиција во однос на позадинските ѕвезди постепено се менува. Ако телескопот не гледа на вистинското место во вистинско време, објектот лесно може да ги промаши научниците.
Дополнителен проблем е чудноста на нивните орбити. Поголемите објекти поблиску до Сонцето генерално орбитираат во приближно иста рамнина, но зад Нептун ситуацијата може да биде многу посложена. Многу транснептунски објекти орбитираат околу Сонцето под необични агли, што бара од астрономите да пребаруваат многу поголеми области на небото.
Неговата камера со резолуција од 3,2 гигапиксели може да сними област од небото што одговара на областа од околу 40 полни месечини во еден кадар.
Со постојано снимање на истите области, астрономите можат да идентификуваат слаби точки на светлина што ја менуваат позицијата во однос на ѕвездите во позадина, со што откриваат објекти што се движат низ Сончевиот систем.
Опсерваторијата првпат ја снимила светлината во јуни 2025 година, а до март 2026 година, ED138 била во нејзиното видно поле.
На 13 октомври 2026 година, Холман ги анализирал набљудувањата на Рубин користејќи софтвер што го развил со колегата Кевин Нејпиер кога нешто необично го привлече неговото внимание.
Телескопот снимил голем, претходно непознат објект што се движи низ Кајперовиот појас.
Тимот ја следел неговата позиција врз основа на 30 детекции во текот на 20 ноќи на набљудување од страна на опсерваторијата Рубин, од 4 март до 11 јули 2026 година.
Потоа, истражувачите разгледале уште постари снимки и го пронашле објектот во архивски снимки од камерата за темна енергија што датираат од февруари 2016 година.
Извор: Данас
Фото: принтскрин
