Словенечкото претседателство со ЕУ – нова надеж за Македонија

Словенија од денеска го презема шестмесечното претседавање со Советот на ЕУ. За Македонија, тоа значи нова шанса за одблокирање на евроинтеграциите и нова надеж за почеток на преговори.

Европски високи претставници го охрабрија словенечкото претседателство да работи по предлогот што на владите во Македонија и во Бугарија им го достави португалското претседателство, со цел да се најде решение на спорот меѓу двете земји.

„Деблокирањето на почетокот на пристапните преговори со Македонија ќе биде една од првите задачи на претседавањето на Словенија со ЕУ“, изјави минатиот месец словенечкиот претседател Борут Пахор.

Тој нагласи дека треба да се изнајде начин Бугарија да и даде зелено светло на Македонија и оти тоа е сега е не само политичко, туку и „морално прашање“ за Европа, нагласувајќи дека напредокот во проширувањето на ЕУ кон Западен Балкан е важен за стабилноста на регионот.

„Свесен сум дека нема да биде лесно, освен тоа, се чини дека има уште повеќе можности Албанија да добие зелено светло“, рече Пахор, но додаде дека од гледна точка на Скопје, ова би било доста трагично.

По завршувањето на Советот за општи работи (ГАК) на 22 јуни, државниот секретар за европски прашања на Португалија, Ана Паула Закаријаш, изрази жалење дека и покрај сите напори не беше возможно да се постигне договор за преговарачката рамка за Македонија и Албанија, за да се одржи првата меѓувладина конференција со овие две земји кандидатки за членство во Унијата.

Таа додаде дека напорите да се дојде до позитивен заклучок ќе продолжат за време на претстојното словенечко претседателство, кое почнува на 1 јули.

Закаријаш рече дека и натаму ќе се преговара по предлогот на португалсткото претседателство за изнаоѓање на решение за спорот меѓу двете земји.

Таа истакна дека португалското претсадетелство дало се од себе за да дојде до можен компромис и да се најде можно решение.

„Навистина би сакале денес да имавме, не две, туку четири меѓувладини конференции. Но, разбираме дека е многу тежок политички момент. Затоа би требало да најдеме решение со кое сите страни би се чувствувале комфорно. Го охрабруваме словенечкото претседателство да ги продолжи нашите напори, да не го загуби моментумот, да ја продолжи дебатата и да го искористи предлогот што е на маса. Навистина се надеваме дека што е можно поскоро ќе ги одржиме тие две меѓувладини конференции со Северна Македонија и со Албанија за време на следнот семестар“, рече Закариаш.

На дебатата по прашањето за преговарачката рамка за Македонија и Албанија, за време на Советот за општи работи на ЕУ во Луксембург на 22 јуни, бугарскиот претставник рекол дека „ЕУ не ја разбира длабочината на проблемот“ помеѓу Скопје и Софија, дека овој спор е европско прашање, и дека притоа Бугарија се наоѓа во „специфична ситуација“ поради претстојните избори во јули, без да дава гаранции дека и идната политичка Влада во земјата ќе го деблокира ветото.

На состанокот на ГАК, Германија покажа силна заложба за почетокот на преговорите со Македонија, но бугарската страна одби да попушти и покрај предупредувањата на земјите членки на Унијата дека со оваа блокада „ЕУ си пука сама себе во нога“.

Берлин предупредил дека со вакво однесување ЕУ се претвора во „стратешко џуџе“.

Како што тогаш изјавија дипломати на ЕУ, на Софија и било предочено дека во прашање е кредибилитетот на целата Европска Унија и критиките на земјите членки кон позицијата на Бугарија биле „многубројни“.

Мнозинството земји членки исто така го потврдиле ставот дека се против одвојување на Албанија и Македонија.

Германскиот министер за Европа Михаил Рот, пак, за време на одржувањето на Советот за општи работи на ЕУ, објави дека Унијата без одложување треба да ги исполни обврските кон Македонија и Албанија.

Евроамбасадорот во земјава, Дејвид Гир, минатата недела исто така потврди дека Словенија ќе ги преземе напорите за предлогот на португалското претседателство со ЕУ.

Според него, октомври сега е реален датум за деблокада на европерспективите на земјава.

„Северна Македонија си ја заврши ‘домашната задача’ и ние мора да испорачаме. Tреба да продолжиме да го туркаме процесот и да стигнеме до целта, за да ги почнеме преговорите“, рече Гир.

„Дали октомври е реален? Да. Како што кажав, португалското претседателство работеше напорно, а Словенија потенцираше дека ова и е приоритет и ќе ја продолжи работата. И мислам дека сите разбираме дека треба да продолжиме да го туркаме процесот за да стасаме до целта и да ги почнеме преговорите“, истакна евроамбасадорот.