Од почетокот на 2020 година до денес членките на Европската унија непречено трошеа за да можат нивните економии и граѓани да ги преживеат пандемијата на корона вирусот, војната во Украина и растот на цените на енергенсите.
Побогатите земји од северот на Стариот континент неволно пред три години се согласија да дадат допринос во фондот за закрепнување на Унијата, кој тежеше 806 милијарди долари, а кој главно беше потрошен за спас на јужните и источните членки на ЕУ.
Меѓутоа, високите каматни стапки ги нарушија тие планови, пишува „Економист“.
На самитот одржан на 14 и 15 декември, 26 од 27-те членки на ЕУ постигнаа договор за тоа како да се пополни буџетот на Унијата за да и се помогне на Украина да се одбрани од Русија, со повисоки камати на долгот на ЕУ и дополнителна помош за земјите во кои доаѓа мнозинство од мигранти од посиромашните земји во светот.
Компромисот не беше толку лесно постигнат како што сакаше Европската комисија. Против него беше само унгарскиот премиер Виктор Орбан.
Неодамна тој даде премолчено одобрение за отворање на преговорите за членство во Унијата со Украина, но дури откако Брисел му испрати 10 милијарди евра, кои претходно не сакаше да му ги даде бидејќи тој и неговите јатаци во Унгарија го кршат владеењето на правото.
Ако ЕУ сака Орбан да го одобри споменатиот поголем фискален пакет, веројатно ќе мора да му го даде и остатокот од парите. Станува збор за околу 20 милијарди евра.
Но, неговиот маневарски простор не е неограничен.
Лидерите на ЕУ велат дека неговото вето може да се заобиколи со помош на Европскиот стабилизациски механизам, фонд за обезбедување финансиска стабилност во еврозоната, кој има прилично голем капацитет. Доколку Унијата на почетокот на 2024 година кон него се постави силно и одлучно, тој би можел да се откаже од својата уцена.
Во исто време, министрите за финансии на земјите-членки на ЕУ се обидуваат да расплеткаат едно друго финансиско клопче.
Застарените и строги правила на Унијата за долг и дефицит едвај функционираа пред пандемијата. Беа прекомплексни, презадолжените земји со нив многу се мачеа, а поради сталните буџетски кратења не дозволуваа свртување кон зелени инвестиции.
Кога пандемијата ја погоди Унијата, тие беа привремено суспендирани за земјите да можат слободно да трошат.Оттогаш ЕУ не им се врати. Но, бидејќи ќе им се врати на почетокот на 2024 година, требаше да се унапредат.
Европската комисија предложи промени кои би и дале поголема моќ и кои не би робувале на бројки.
Членките ќе се согласат со плановите кои се фокусирани на намалување на долговите и ќе иницираат реформи што ќе им овозможат да растат.
Меѓутоа, Германија сакаше да ги принуди другите членки своите долгови и дефицити секоја година да ги намалуваат за одредени минимални износи.
Се очекуваше дека Франција ќе се согласи со предлогот, но под услов промените целосно да стапат на сила дури по завршувањето на мандатот на претседателот Емануел Макрон.
Премногу ригидните правила навистина можат да бидат проблем, што се гледа на примерот на Германија. Нејзиниот Уставен суд во ноември ги запре обидите да се прибегне кон креативни решенија за заобиколување на уставните одредби за дефицитот. Во меѓувреме, владата предложи серија буџетски кратења и зголемување на даноците за да се закрпат дупките во буџетот. Сето ова се случува во време кога германската економија стагнира и плаче за инвестиции.
(Фото: Атила Кисбенедек – АФП)
