Британскиот суд денеска треба да донесе конечна одлука за тоа дали основачот на „Викиликс“, Џулијан Асанж, треба да биде испорачан на Соединетите Американски Држави поради протекувањето на мноштво доверливи американски документи, што ќе претставува кулминација на 13 години долгите правни битки и притвори.
Двајца судии во Високиот суд во Лондон ќе треба да одлучат дали веруваат во гаранциите на САД дека Асанж нема да се соочи со смртна казна и дека може да се потпре во правото на слобода на говор од Првиот амандман на американскиот Устав доколку во САД биде обвинет за шпионирање.
Од адвокатскиот тим на Асанж велат дека постојат три опции – дека би можел да биде во авион на пат преку Атлантикот во рок од 24 часа од пресудата, да биде пуштен од затвор или повторно да заглави во со месеци долги правни битки.
„Викиликс“ објави стотици илјади доверливи американски воени документи за војните на Вашингтон во Авганистан и Ирак, како и голем број дипломатски телеграми, што е најголем безбедносен пропуст од ваков вид во историјата на американската војска.
Во април 2010 година, објави доверливо видео на кое се гледа американски хеликоптерски напад во 2007 година во кој се убиени десетина луѓе во ирачкиот главен град, Багдад, вклучувајќи и двајца новинари на Ројтерс.
Американските власти сакаат да го изведат Асанж, роден во Австралија, на судење за 18 обвиненија, речиси сите според Законот за шпионажа, тврдејќи дека неговите постапки со „Викиликс“ биле непромислени, наштетиле на националната безбедност и ги загрозиле животите на агентите.
Неговите бројни поддржувачи од целиот свет обвинението го нарекуваат пародија, напад врз новинарството и слободата на говорот и одмазда за националниот срам.
Групите за човекови права и некои медиумски организации, како и австралискиот премиер, Ентони Албанес, и други политички лидери, побараа случајот да биде отфрлен.
Ако Високиот суд одлучи дека екстрадицијата може да продолжи, правните патишта на Асанж во Велика Британија се исцрпени, а неговите адвокати веднаш ќе се обратат до Европскиот суд за човекови права за да побараат итна забрана за депортација додека тој суд не одлучи да ги сослуша сите страни за неговиот случај.
Од друга страна, ако судиите го одбијат американското барање, тогаш тој ќе може да поднесе жалба на екстрадицијата по три основи, а тоа би можело да дојде на дневен ред дури следната година.
Исто така, можно е судиите да одлучат дека на рочиштето денеска треба да се разгледа не само дали тој може да се жали, туку и каква би можела да биде содржината на таа жалба. Доколку во такви околности пресудат во негова корист, би можел веднаш да биде пуштен на слобода.
(Фото: Френк Аугштајн / АП, Сандрине Диппа и Ханс Лукас / АФП )
