Научниците изразуваат стравувања дека злоупотребата на фосфор може да резултира со недостиг на фосфатни ѓубрива што би го нарушило производството на храна на глобално ниво.
Прекумерната употреба на фосфор ги исцрпува резервите кои се клучни за глобалното производство на храна, а со тоа придонесува за климатската криза, пишува Гардијан.
Во исто време, процесот на испирање на фосфатните ѓубрива од полињата заедно со отпадните води, кои потоа се влеваат во реките, езерата и морињата, резултира со широко распространето цветање на алгите и создавање на водни мртви зони кои го загрозуваат рибниот фонд, предупредуваат научниците.
Покрај тоа, претераната употреба на овој елемент го зголемува ослободувањето на метан низ целата планета, истовремено влијаејќи на зголеменото глобално затоплување и на се поголемата климатска криза која ја предизвикува емисијата на штетни гасови.
„Ја достигнавме критичната точка. Можеби ќе можеме да се вратиме на стариот начин, но сега навистина треба да се вразумиме и да почнеме да го користиме фосфорот на многу помудар начин. Ако не го сториме тоа, ќе се соочиме со катастрофа која ја нарековме ‘фосфоргедон’“, вели професорот Фил Хејгарт од Универзитетот Ланкастер.
Фосфорот во 1669 година го открил германскиот научник Хениг Брант.
Се покажа дека е неопходен за живот. Коските и забите главно се направени од минералот калциум фосфат, соединение кое произлегува од него, а овој елемент е присутен во нашата ДНК и во клеточните мембрани.
„Едноставно речено, нема живот на Земјата без фосфор“, објасни професорката Пени Џонс од Универзитетот во Бристол.
Глобалното значење на овој елемент е во неговата употреба – фосфорот го помага растот на земјоделските култури.
Секоја година во светот се продаваат околу 50 милиони тони фосфатно ѓубриво. Оваа количина игра клучна улога во исхраната на осумте милијарди жители на нашата планета.
Но, поголеми наоѓалишта на фосфор се наоѓаат само во неколку земји. Мароко и Западна Сахара имаат најголеми количини, Кина е второто најголемо наоѓалиште, а Алжир е трето.
Се поголемиот притисок врз наоѓалиштата ги натера експертите да се плашат дека светот може да се соочи со трошење на резервите на фосфор во рок од неколку години, оставајќи многу нации да се борат да го добијат за да го прехранат своето население.
Ваквите предвидувања загрижуваат бројни аналитичари, кои се плашат дека неколку картели наскоро би можеле да го контролираат поголемиот дел од светските резерви, оставајќи го Западот многу ранлив на скокот на цените.
Резултатот би бил сличен на нафтената криза од 70-тите години од минатиот век.
Аналитичарите велат дека се однесуваме расипнички при користењето на фосфати по полињата.
Ѓубривото кое од нив се „измива“, како и испуштањето на отпадна вода богата со фосфор, резултираат со загадување на водата во големи размери и влијае на штетното цветање на алгите.
Со овој проблем се погодени и некои од најголемите слатководни подрачја во светот, вклучувајќи го Бајкалското Езеро во Русија, езерото Викторија во Африка и езерото Ири во Северна Америка.
Цветањето во Ири во последниве години резултираше со целосно загадување на водата за пиење.
Исто како и на копно, фосфатите го помагаат и растот на водните билки, но нивниот раст го задушува цветањето на алгите, па затоа во овие области се формираат водени мртви зони.
А, таквите кризи доведуваат до дополнителни еколошки проблеми.
„Климатските промени значат дека ќе има уште повеќе цветање на алги поради потоплите временски услови“, рече професорот Брајан Спирс од британскиот Центар за екологија и хидрологија во Мидлтиан.
„Проблемот е во тоа што кога таа алга ќе умре, таа може да се распадне и да почне да произведува метан. Значи, зголемувањето на цветањето ќе значи дека повеќе метан ќе се пумпа во атмосферата, а метанот е 80 пати помоќен од јаглерод диоксидот кога станува збор за загревање на атмосферата… Тоа е причина за вистинска загриженост“, предупреди Спирс.
(Фото: „Нова Македонија“)
