Словенија штотуку стана првата земја во Европската Унија што воведе рационирање на горивото. QR кодови на пумпите, пишува аналитичарот Шанак Перера, независен аналитичар, автор и истражувач кој се занимава со анализа на глобалната економија, геополитика, вештачка интелигенција (ВИ) и финансиските пазари.
– Систем на парни и непарни регистарски таблички. Количински ограничувања по возило. Истиот систем што Шри Ланка го воведе пред три недели. Истиот систем што Бангладеш и Пакистан го усвоија на почетокот на март. Истиот систем што Европејците го гледаа на своите екрани како далечен проблем на земјите во развој, за кој веруваа дека никогаш нема да влијае врз нив, наведува Перера.
Дваесет и четири дена војна го избришаа растојанието помеѓу Љубљана и Коломбо.
Цените на течниот природен гас (ЛНГ) во Европа се зголемија за 35 до 50 проценти откако беше затворен Ормутскиот теснец. Катарскиот Рас Лафан, кој обезбедуваше 17 проценти од светскиот капацитет на ЛНГ, се повика на виша сила по иранските напади на третиот ден. Поправките ќе траат од 3 до 5 години. Руските гасоводи веќе беа прекинати по Украина. Норвешка работи со максимален капацитет и не може да го зголеми производството. Единствениот преостанат главен снабдувач на ЕУ се Соединетите Американски Држави, чиј претседател штотуку испрати порака до 450 милиони Европејци да ратификуваат трговски договор од 750 милијарди долари до четврток или ќе се соочат со губење на пристапот до американскиот течен природен гас (LNG).
Словенија е мала. Два милиони жители. БДП помал од некои американски окрузи. Но, Словенија е сигнал. Кога првата членка на ЕУ ќе посегне по QR кодови и систем на табели со парни и непарни броеви, тоа значи дека безбедносните механизми откажале. Стратешките резерви ја одложуваат рационализацијата. Тие не ја спречуваат. Словенија го искористи тоа одложување за 24 дена. Перера пишува дека прашањето не е дали другите земји од ЕУ ќе го следат истиот пат. Прашањето е кога.
– Шри Ланка ги затвораше државните институции секоја среда за да заштеди дизел. Течниот нафтен гас исчезна од продавниците на јужниот брег. Редовите се протегаа километри. Во 2022 година, Шри Ланка го доживеа ова во времето на банкрот поради суверен долг. Во 2026 година, тој го доживува ова за време на глобална војна. Причината се промени. Линиите не се. Островот што банкротираше пред четири години и континентот што му даде лекции за фискална дисциплина сега се наоѓаат во ист ред.
Следно се линиите за храна. Ормутскиот теснец не само што ја блокира нафтата. Тој исто така ги блокира и ѓубривата. Земјите од Персискиот Залив обезбедуваат 49 проценти од светскиот извоз на уреа (азотно ѓубриво). Производството на амонијак бара природен гас што повеќе не тече. Без ѓубрива, приносите се намалуваат за 5 до 10 проценти во следниот циклус на сеење. Извештајот на USDA за планираните сеидби е објавен на 31 март. Индексот на цените на храната на ФАО е објавен на 3 април. Ако теснецот е сè уште затворен кога ќе бидат објавени овие податоци, разговорот за рационирање ќе се префрли од гориво на храна.
Архитектурата на глобализацијата е изградена врз една претпоставка: клучните транспортни патишта секогаш ќе бидат отворени. 20 проценти од светската нафта поминува низ Ормутскиот теснец. Сообраќајот што го заобиколува Ормус поминува низ Баб ел-Мандеб. Суец ги поврзува со Европа. Една војна беше затворена од Ормус. Хутите го прекинаа Баб ел-Мандеб. Аналитичарите на транспортот на стоки велат дека пренасочувањето на сообраќајот околу ’Ртот Добра Надеж ќе трае „уште една година“. Три тесни грла. Сите компромитирани. Системот што со децении ѝ обезбедуваше на Европа евтина енергија и храна никогаш не беше отпорен. Се базираше на среќа. Среќата исчезна на 28 февруари.
Словенија го рационализира горивото користејќи QR кодови. Шри Ланка го рационализира горивото користејќи QR кодови. Исти кодови. Иста војна. Истиот теснец. Единствената разлика е што едната земја го очекуваше ова, а другата не, заклучува Перера
