Италијанскиот парламент вчера ја одобри реформата на изборниот систем, со што ѝ донесе важна политичка победа на премиерката Џорџа Мелони, но истовремено отвори можност за уставен спор околу новите изборни правила.
Предлогот за реформа, кој поддржувачите и критичарите го нарекуваат „Стабиликум“ или „Мелонелум“, предвидува промена на постоечкиот мешан изборен систем и воведување целосно пропорционален систем. Долниот дом на италијанскиот парламент ја усвои реформата со тајно гласање – 227 гласа „за“ и 164 „против“ – со што законот го доби конечното парламентарно одобрение по повеќемесечна дебата.
Најважната новина е воведувањето на еден вид бонус за мнозинството, со кој на победничката предизборна коалиција би ѝ се доделиле дополнителни пратенички мандати во двата дома на парламентот, под услов да освои најмалку 42 отсто од гласовите.
Според новите правила, политичките партии што сакаат да конкурираат за бонусот за мнозинство ќе мора да се договорат за заеднички кандидат за премиер и за заедничка политичка програма пред изборите. Владејачката коалиција предводена од Мелони тврди дека реформата ќе им овозможи на гласачите појасно да знаат која коалиција ќе ја формира владата и ќе ги намали пост-изборните преговори кои во минатото честопати доведувале до нестабилни влади.
Опозицијата од левиот центар, сепак, ја оспорува реформата и ја нарекува „измамнички закон“, тврдејќи дека е неуставен. Таа најави дека, откако законот ќе стапи на сила, ќе побара негово преиспитување пред Уставниот суд на Италија. Критичарите особено го доведуваат во прашање бонусот за мнозинството, оценувајќи дека таков механизам би можел да го наруши принципот на пропорционална застапеност на гласачите и да биде во спротивност со претходните одлуки на Уставниот суд, кој прогласи одредени делови од претходните изборни закони за неуставни.
Постоечкиот италијански изборен систем предвидува околу една третина од пратеничките места да се избираат во изборни единици со еден мандат според мнозинскиот принцип, додека според новиот закон, сите места би се распределувале пропорционално.
Гласањето за изборната реформа претставуваше и тест за единството на владејачката коалиција. Мелони претходно ги предупреди пратениците од нејзината партија „Браќа на Италија“, како и коалициските партнери „Форца Италија“ и „Лигата“, дека отфрлањето на реформата би можело да предизвика владина криза. Сепак, отпор кон реформите постои и во рамките на самата владејачка коалиција. Некои пратеници стравуваат дека новиот систем би можел да има спротивен ефект доколку националистичката партија „Национална иднина“ на поранешниот генерал Роберто Ванки привлече дел од гласачите на владејачкиот блок и му го отежне достигнувањето на прагот од 42 отсто, потребен за добивање на бонусот за мнозинство.
