Глобалната криза во комбинација со долгoгодишните лоши одлуки на домашната политика доведе до се послабо домашно производство и потешка достапност на месни производи до крајниот купувач. Резултатот е: месото е се поскапо, станува луксуз.
Месната индустрија во Хрватска запаѓа во се потешки проблеми, а со тоа и потрошувачите кои го носат крајниот товар во вид на значително зголемени цени на месото. Трошоците за гоење на стоката годинава се двојно зголемени. Според ова, производството во Хрватска спаѓа во самиот врв на Европската унија, па само Летонија и Литванија бележат полоши податоци.
Хрватскиот увоз на свинско месо притоа е повеќе од двојно зголемен од времето пред влегувањето на Хрватска во ЕУ. Секторот, во однос на целокупниот производствен синџир, беше погоден и од затворањето на погон во фабриката за вештачко ѓубриво „Петрокемија“, во Кутина.
Причините не се само надворешни, тие се поврзани со светската криза.
„Не само што се увезува, туку е поттикнат и од дел од системот за поддршка во земјоделството, веќе години наназад. Тоа го загрозува развојот, но и самиот опстанок на домашното сточарство, особено свињарството и сточарството“, вели земјоделскиот аналитичар и поранешен производител во сточарство и млекарство Мирослав Ковач.
Тој посебно свртува внимание на состојбата со домашното одгледување, заедно со воспоставувањето на внатрешен пазар и располагање со земјоделското земјиште.
„Нема држава, систем, народ, човек“, продолжува Ковач за „Дојче Веле“, „кој е подготвен да го издржи притисокот на изгубените вредности како што се случи во Хрватска“. Уништено е домашното одгледување на свињи и говеда долгорочно, очигледно е тоа, со лоши политички одлуки, без јасна цел во просторот и со човекот, најчесто водени од ‘пожарникарската’ логика. Зависноста се зголемува, а потоа и цената е заедно со неа. Најголемата несреќа од сите е десеткувањето на одгледувачите и уништувањето на нивната логика на развој“.
Тежиштето на јавниот проблем и потребата од брзи решенија во Хрватска се префрли на проблеми во кампот на увозниците и на страната на увозот. Долгорочно, тоа не е добро ниту за поединецот, дури и за оној што директно се занимава со тоа, ниту за националната економија во целина.
„Колку време ќе ни треба за да ја разбереме логиката на функционирањето на организираните земји во сегментот што е тема и да престанеме да ја сечеме гранката на која седиме, ќе видиме!“, истакнува Ковач.
Тој предупредува дека ако продолжат како досега, цените ќе растат во целиот синџир на снабдување, таму уште побрзо, а разликата во цената настрана од деловниот профит ќе се топи. Немало, вели, да им помогне досегашната практика на итни и делумни интервенции кои чинат милиони на сметка на државниот и буџетот на ЕУ, како што тоа не било ни досега. Патем, ја нагласува логиката на развој и зачувување на националната економија, но не само од поединечен и индивидуален интерес.
Истиот коментатор претходно, во малку подобри времиња, упати груба критика на хрватската аграрна политика поради очигледната стагнација на секторот. Паралелно, може да се забележи дека соседните членки на ЕУ, Словенија и Унгарија, презедоа низа квалитетни чекори, издигнувајќи го своето производство на завидно ниво. Секако, и таму има и скок на цените, но домашното производство е во многу подобра состојба, со помал увоз и трошоци на товар на домашниот купувач.
Сопственоста на руски банки над најголемиот производител и трговец со храна во Хрватска, концернот Агрокор, покренува голем број непријатни прашања за поврзаниот ризик во контекст на војната во Украина.
„Откако снема суровини од домашни извори, проблемите со цените се прелеваат на потрошувачите кои се крајни плаќачи, вклучително и данокот на додадена вредност што се наплаќа, а тој долго време не е занемарлив.
И така круг и круг, и од круг во јазол, со години кои оставија свој белег“, додаде овој аналитичар.
Вестите од секторот се драматични: оваа есен, според Евростат, во Хрватска, на пример, пилешкото поскапело за 35,5 отсто во однос на истиот период лани, додека просекот во ЕУ е 26,7 отсто. Но, ова се однесува на пласманот на месото во сортирани категории, додека Владата на Хрватска ја ограничи цената на целото пилешко, заедно со некои други категории на месо.
Севкупно гледано, месото значително поскапе. Побарувачката заради тоа паѓа, па тоа останува и единствената пазарна гаранција за понатамошен раст на цените. Другите фактори кои ја прават цената во моментов се надвор од нивно влијание, на пример увозот на вештачки ѓубрива кои пристигнуваат дури од Русија.
