Папата Франциск, првиот латиноамерикански поглавар на Римокатоличката црква, почина на 88-годишна возраст, објави Ватикан во видео изјава во понеделникот. Оваа тажна вест го означи крајот на 12-годишниот понтификат, кој беше обележан со тензии, реформски обиди и бројни предизвици во Црквата. Папата Франциск почина во Домот Света Марта, каде што престојуваше последните месеци поради здравствени проблеми.
„Се врати во Домот на Отецот“
Во соопштение објавено на Телеграм каналот на Светата Столица, кардиналот Кевин Фарел изјави: „Утрово во 7:35 часот, римскиот бискуп Франциск се врати во Домот на Отецот. Целиот негов живот беше посветен на служење на Господ и на Неговата Црква.“ Франциск во последните години имаше сериозни здравствени проблеми, вклучувајќи хоспитализација во февруари годинава поради бронхитис, а неколку пати мораше да ги одложи папските ангажмани.
Како се избира нов папа?
По смрт или оставка на папата, следи конклава во Систинската капела, каде кардиналите го избираат новиот поглавар на Црквата. Иако секој римокатолик може да биде избран, традицијата налага папата да доаѓа од редовите на кардиналите. Во овој момент, само 138 кардинали, помлади од 80 години, имаат право на глас. Овој број е зголемен минатата година, кога Франциск одлучи да го зголеми бројот на гласачи од 120 на 138, со што дополнително го обликуваше телото што ќе одлучува за неговиот наследник.
Во последните месеци, поради нарушеното здравје на Франциск, почна да се шпекулира за потенцијални наследници, а многумина гледаа кон одредени кардинали кои би можеле да го продолжат неговиот реформистички правец или, пак, да донесат промени во поинаков правец.
Потенцијални кандидати за папа
Меѓу најверојатните кандидати за папа се наоѓаат неколку истакнати кардинали, секој со различни пристапи и визии за иднината на Црквата:
Кардинал Пјетро Паролин (70) Италија
Официјален ватикански дипломат и моментално државен секретар на Светата Столица, Паролин е близок соработник на папата Франциск.
Неговото искуство во дипломатијата, како и способноста за водење односи со влади ширум светот, го прават исклучително силен кандидат за папа. Паролин би можел да го продолжи реформското наследство на Франциск со поголема доза на прагматизам.
Кардинал Фридолин Амбонго Бесунгу (65) Конго
Конзервативен капуцин и претседател на Симпозиумот на бискупски конференции на Африка, Амбонго беше против некои од полибералните одлуки на Франциск, вклучувајќи го благословот на невенчани и истополови парови.
Ако биде избран, би можел да означи враќање на Црквата кон поконзервативни ставови, особено на африканскиот континент.
Кардинал Вим Еијк (71) Холандија
Познат конзервативец кој се противи на пристапот на Франциск кон разведени и повторно венчани лица, Еијк се противи на либерализацијата на црковните ставови. Неговите ставови за бракот и семејството го прават можен наследник кој би можел да донесе поостар став кон некои контроверзни прашања во Црквата.
Папата Бенедикт XVI го именуваше за кардинал во 2012 година, а неговите силни конзервативни ставови би можеле да го направат сериозен кандидат за иден папа.
Кардинал Петер Ердо (72) Унгарија
Ердо е познат по своите конзервативни ставови, особено по прашањата за бракот и прифаќањето бегалци. Тој се противи на практиката разведени и повторно венчани католици да примаат света причест, држејќи се до доктринарното уверување за нераскинливоста на бракот.
Неговата посветеност на традицијата на Црквата и критиките на модерните трендови во Црквата би можеле да го направат сериозен кандидат за папа во напорите да се задржи цврстата доктрина.
Кардинал Луис Антонио Тагле (67) Филипини
Тагле, познат како „азискиот папа Франциск“, е познат по својот прогресивен став кон ЛГБТ лицата и разведените католици.
Ако биде избран, Тагле би можел да стане првиот папа од азискиот континент, што би можело да означи значаен чекор во насока на глобална Црква. За кардинал го прогласи папата Бенедикт XVI во 2012 година.
Кардинал Рејмонд Бурк (76) САД
Бурк е еден од најпознатите архиконзервативци во Црквата, познат по острата критика на реформите на Франциск. Роден во Висконсин, поранешниот надбискуп на Сент Луис е познат како заговорник на латинската миса и јавен критичар на либералните ставови на папата Франциск.
Неговите ставови за евхаристијата за разведени лица и ЛГБТ прашањата го прават лидер во конзервативното крило на Црквата.
Кардинал Марио Грех (67) Малта
Грех е познат по умерениот пристап и повиците за инклузивност, особено кон оние кои се исклучени од Црквата поради нивните сексуални склоности или брачен статус.
Како умерен наследник на папата Франциск, тој би можел да продолжи со дијалогот и реформите во Црквата.
Кардинал Матео Зупи (69) Италија
Матео Зупи, претседател на Италијанската бискупска конференција, е роден во Рим и служел како надбискуп на Болоња, што го прави клучен инсајдер во Ватикан на Франциск. Како миленик на папата Франциск, Зупи во 2023 година беше повикан да изврши високопрофилна мировна мисија во Украина, каде што се сретна со претседателот Зеленски.
Истата година беше испратен во Соединетите Држави на средба со католичкиот претседател Џо Бајден.
Папата Франциск го именуваше Зупи за кардинал во 2019 година.
Иднината на Црквата во предизвикувачки времиња
Иако понтификатот на Франциск беше обележан со предизвици и поделби, неговиот наследник ќе мора да го носи наследството кое вклучува реформи во врска со морални прашања, улогата на жените во Црквата, односите кон ЛГБТ заедницата и влијанието на Црквата врз глобалната политика. Со оглед на различните ставови и пристапи меѓу кандидатите, иднината на Католичката црква би можела да биде обликувана преку понатамошни реформи или враќање кон поконзервативни вредности.
Кардиналите наскоро ќе донесат одлука за иднината на Црквата и нејзиниот водач, а резултатите од тие одлуки ќе бидат клучни за обликување на правецот по кој Црквата ќе се движи во 21 век.
